KILIŃSKI Jan - Nieszczęśliwy i smutny dla mnie przypadek dostania się w niewolę pruską r. 1794 [wydanie pierwsze Brzeg 1829]

[Brzeg 1829. T. Działyński]. 11,5x18,5 cm, str. 102, współczesna półskórkowa oprawa introligatorska, sygnowana wlepką introligatorni MillaArte. Stan bardzo dobry (pieczątka własnościowa, niewielkie przybrudzenia).

Wydanie pierwsze. 

"Nieszczęśliwy i smutny dla mnie przypadek dostania się w niewolę pruską r. 1794" to świadectwo epoki, będące osobistą relacją warszawskiego szewca i jednego z przywódców insurekcji kościuszkowskiej. W pamiętnikach Kiliński opisuje dramatyczne wydarzenia 1794 roku, w tym swój pobyt w niewoli pruskiej. Prostota języka, autentyczność oraz patriotyczny duch czynią jego wspomnienia wyjątkowym dokumentem historycznym. Wydana anonimowo broszura miała nie tylko wartość dokumentalną, ale i ideologiczną - była świadomie wykorzystana jako narzędzie budzenia świadomości narodowej. Nic dziwnego, że to właśnie ten tekst został wybrany na pierwsze wydawnictwo Biblioteki Kórnickiej, której działalność edytorska miała ogromne znaczenie dla polskiej nauki i kultury. Tytus Działyński, twórca biblioteki i inicjator edycji, traktował publikowanie ważnych tekstów historycznych jako formę służby narodowej.

Pierwsze wydanie pamiętników Kilińskiego, opublikowane w Brzegu w 1829 roku, było tajne - brakowało w nim karty tytułowej, miejsca i daty druku, co wynikało z konspiracyjnego charakteru publikacji. Działyński liczył, że tekst Kilińskiego, będący świadectwem walki ludu o wolność, pomoże rozpalić patriotyczne nastroje i wesprze dążenia niepodległościowe.

Dziś pamiętniki Kilińskiego pozostają cennym źródłem wiedzy o insurekcji kościuszkowskiej, mentalności polskiego mieszczaństwa oraz sposobie myślenia patriotów końca XVIII wieku. Stanowią również ważny symbol - to właśnie od tej publikacji rozpoczęła się działalność wydawnicza Biblioteki Kórnickiej, instytucji, która przez kolejne lata wnosiła nieoceniony wkład w zachowanie polskiego dziedzictwa historycznego.